HISTORIA
Wiadomo, że słowiańscy Pomorzanie osiedlili się w okolicach Żelisławca i Kołbacza już w VII wieku. Budowali grody warowne nad brzegami okolicznych jezior.
W średniowieczu kołbacki gród był książęcym ośrodkiem, leżał na ziemi kołbackiej (terra lub Provincia Colbacensi). Przypuszcza się, iż właśnie tu była kolebka pomorskiego książęcego rodu Gryfitów. W XII w. należała do potomków księcia Świętobora I. Kasztelan szczeciński, Warcisław Świętobrzyc, zachęcał Duńczyków i Niemców do osiedlania się na jego ziemiach. W 1173 r. sprowadził w pobliże grodu konwent cysterski z duńskiego Esrøm, aby później im odstąpić Kołbacz. W następnych latach cystersi poszerzali swoje dobra. Z ich inicjatywy małe osady leśne organizowały się w wielkie wsie kolonizacyjne. Próbowali też stworzyć miasto. Wybór padł na Czarnowo. W 1274r. zakon otrzymał zgodę na założenie miasta. Nie posiadało ono jeszcze praw miejskich ani zgody na budowę murów obronnych. Wiadomo, że w 1459 r. istniał tu szpital św. Jerzego, będąc jednocześnie przytułkiem dla ubogich i starców.
Także wieś Binowo posiadała cysterski szpital. W średniowieczu odwiedzana była przez licznych pielgrzymów i chorych z odległych terenów, by skorzystać ze zdroju nasyconego związkami wapiennymi i żelazowymi. Do dziś zachowała się kaplica z cudownym obrazem NMP.
Pod rządami cystersów kwitło rolnictwo i rybactwo. Klasztor miał prawo budować młyny na rzece Płonia oraz prawo do jej regulowania.
Kołbacz stał się ośrodkiem politycznym i kulturalnym często odwiedzanym przez pomorskich książąt. Kościół cystersów jest miejscem wiecznego spoczynku Świętoborzyców książąt szczecińskich . W 1535 r., w czasie reformacji, klasztor zlikwidowano. Ostatni opat ożenił się i otrzymał od książąt dobra w Kołowie. Dobra klasztorne stały się książęcą domeną. Wielki pożar, który ogarnął Kołbacz w 1662 r., ostatecznie spowodował, że miejscowość stała się małoznaczącym ośrodkiem.
Stare Czarnowo prawdopodobnie dopiero w XVI wieku otrzymało prawa miejskie. Do XIX wieku korzystało z prawa organizowania corocznych tygodniowych jarmarków w oktawie Świętego Marcina. Kościół parafialny stał się w XVI w. ośrodkiem luterańskiej prepozytury kołbackiej, w XVIII w. podniesionej do rangi superintendentury. Podczas wojny trzydziestoletniej mocno ucierpiała rezydencja kołbacka i okoliczne dobra. W latach 1637-52 ziemia kołbacka znalazła się pod panowaniem szwedzkim, a w 1652 dobra te wraz z Pomorzem Zachodnim włączone zostały do państwa brandenbursko-pruskiego.
ZABYTKI
Na terenie gminy znajduje się wiełe cennych zabytków. Możemy je zobaczyć niemal w każdej wsi.
Kołbacz
1. Zespół obiektów dawnego opactwa cysterskiego zaliczony do najcenniejszych zabytków Pomorza Zachodniego. W skład tego obiektu wchodzą:
* kościół ceglany późnoromański i gotycki;
* trój skrzydłowy klasztor -ceglana gotycka budowla z XIII i XIV w. - przylegający od południa do kościoła. W 1720 r. rozebrano skrzydło południowe i wschodnie. Zachowane częściowo skrzydło zachodnie - tzw. Dom Konwersów - restaurowano w latach 1975-1978;
*dom opata - ceglany, gotycki, zbudowany ok. 1250 roku, przebudowany w wiekach XVII i XIX, odbudowany w latach 1985-1986;
* baszta obronna, zwana więzienną, z pierwszej połowy XIV wieku;
* stodoła z XV wieku, ceglana, gotycka, przebudowana w XVIII w. i remontowana w latach 1984-1987.
2. Zespół podworski na który składają się:
* dwór - klasyczny - zbudowany ok. 1800 r. później przebudowany;
* oficyna ceglana, klasyczna z XVIII w.
Binowo
1. Kościół z XIV wieku, gotycki, z kwater granitowych, zniszczony w 1945 r, odbudowany w latach 1982-83 z nową wieżą.
2.Grodzisko obronne X-XII wiek.
Kołowo
1.Neogotycki kościół murowany w którym wmurowane są płyty nagrobne, m.in. dużej wartości artystycznej płyta nagrobna opata kołbackiego Jana Jorduni zmarłego w 1395 roku
Kartno
1. Kościół z kamienia polnego ciosanego - 2 połowa XIII wieku
Zelisławiec
1.Osada kultury łużyckiej
2.Kościół z kamienia ciosanego - 2 połowa XIII wieku
Żelewo
1. Kościół ryglowy
Stare Czarnowo
1.Osada kultury pucharów lejkowatych z młodszej epoki kamienia;
2. Kościół z XIII wieku od- budowany w XIX wieku